در استان گلستان، اگر از مدیران دستگاههای اجرایی درباره روابط عمومی سؤال کنید، تقریباً همه بدون مکث یک جمله مشترک میگویند: «روابطعمومی مهم است». جملهای آشنا، رسمی و البته تکرارشونده که سالهاست در جلسات، سخنرانیها و گزارشها شنیده میشود. اما اگر همین جمله را کمی از سطح شعار پایینتر بیاوریم و به واقعیت میدانی نگاه کنیم، فاصلهای عمیق و نگرانکننده میان «گفتهها» و «عملکردها» دیده میشود.
استان گلستان، با تنوعِ فرهنگیِ غنی و چشماندازهایِ طبیعیِ بیبدیلش، گنجینهای از قصهها و روایتهاست. مردمانِ آن، با ریشههایِ تاریخیِ عمیق و فرهنگِ رنگارنگشان، داستانی ناگفته را در خود حمل میکنند که شایستهیِ شنیده شدن و دیده شدن است. در میانِ ابزارهایِ متعددی که برایِ روایتِ این هویتِ چندوجهی وجود دارد، سینما نقشی بیبدیل ایفا میکند.
در بسیاری از بحثهای شهری، هنوز هم تصمیمها بیش از آنکه بر آمار و اطلاعات دقیق تکیه کنند، بر برداشتهای کلی و تجربههای فردی استوارند. این موضوع شاید در ظاهر ساده به نظر برسد، اما نتیجهاش سالهاست در کیفیت زندگی شهروندان دیده میشود: پروژههایی که با نیاز واقعی محلهها همخوانی ندارند، سرمایهگذاریهایی که بازده اجتماعیشان کم است و طرحهایی که بعد از اجرا معلوم میشود مسئله را درست نشناختهاند.
زیباسازی شهری گاهی به اشتباه به عنوان یک موضوع درجه دو در مدیریت شهرها دیده میشود؛ چیزی شبیه کارهای تزئینی که اگر بودجهای باقی ماند به آن پرداخته شود. در حالی که تجربه بسیاری از شهرها نشان میدهد کیفیت بصری فضاهای شهری مستقیماً بر رابطه مردم با شهر اثر میگذارد.
رشد شتابان شهرها در دهههای اخیر، هرچند فرصتهای تازهای برای توسعه زیرساختی به همراه داشته، اما در بسیاری از موارد هویت محلهها را تحتتأثیر قرار داده است. محلههایی که زمانی کانون شکلگیری روابط اجتماعی و احساس تعلق بودند، در بعضی نقاط جای خود را به بافتهایی بیهویت و صرفاً سکونتی دادهاند. این تغییر، یکی از پیامدهای توسعه کالبدی بدون توجه به منطق اجتماعی فضاست.
ترافیک در بسیاری از شهرهای در حال توسعه، به مسئلهای ساختاری بدل شده است؛ مسئلهای که تنها به ازدحام خیابانها یا تأخیر در رفتوآمد شهروندان محدود نمیشود،بلکه لایههای عمیقتری از کیفیت زندگی، بهرهوری شهری، مصرف انرژی و سلامت عمومی را نیز تحتتأثیر قرار میدهد. رشد سریع جمعیت و توسعه نامتوازن شهرها در دهههای اخیر، موجب شده است که ظرفیت شبکه معابر در بسیاری از نقاط با سرعت افزایش تقاضای سفر همگام نباشد. نتیجه این ناهماهنگی، شکلگیری گرههای ترافیکی پایدار و فرساینده در بخشهای مختلف شهر است.
قدم زدن در بسیاری از محلات نوساز، محورهای پرتراکم (نظیر محدودههای منتهی به شالیکوبی) و حتی حریم بافت تاریخی ارزشمند گرگان، تصویری مشترک و آزاردهنده را به نمایش میگذارد: ساختمانهایی که فراتر از ظرفیت معبر قد کشیدهاند، کوچههای مسدود از خودروهای پارکشده و ترافیکی که به مویرگهای شهر نیز کشیده شده است. بسیاری از شهروندان این وضعیت را صرفاً ناشی از افزایش خودروها میدانند، اما کالبدشکافیِ دقیقترِ این عارضه، ما را به یک «بیماری پنهانِ اقتصادی» در سیستم مدیریت شهری میرساند: اعتیاد به تأمین بودجه از مسیرِ «فروشِ قانون».
ترافیک در گرگان، مدتهاست که از یک معضلِ مختص به ساعاتِ اوج شلوغی عبور کرده و به یک عارضهی مزمن و فرساینده تبدیل شده است. قفل شدن شریانهای اصلی شهر، از محور ناهارخوران و ولیعصر (شالیکوبی) گرفته تا کمربندیها، تنها معلولِ افزایش تعداد خودروها نیست؛ بلکه بازتابِ مستقیمِ «اقتصادِ بیمارِ شهرسازی»، «فقدان آمایشِ فضایی» و «سیاستهای منسوخِ ترافیکی» است.
گرگانِ امروز، در پسِ چهرهی سرسبز و اقلیمِ به ظاهر مرطوب خود، با یک تناقضِ تلخ و بحرانی خاموش دستوپنجه نرم میکند: «تنش پایدارِ آبی». تقلیل دادن این بحران صرفاً به کاهش نزولات جوی، یک خطای راهبردی است. ریشهی اصلیِ تشنگیِ امروزِ گرگان، بیش از آنکه در آسمان باشد، روی زمین و در «مدیریت جزیرهای»، «هدررفتِ پنهان» و فقدانِ «حکمرانیِ یکپارچهی شهری» نهفته است.
اقتصاد شهری یکی از مهمترین پایههای توسعه پایدار در شهرها محسوب میشود. مدیریت شهری زمانی موفق خواهد بود که بتواند از ظرفیتهای اقتصادی شهر به شکل هوشمندانه استفاده کند و منابع درآمدی پایدار ایجاد نماید. توسعه گردشگری شهری، حمایت از کسبوکارهای کوچک، بهبود زیرساختهای خدماتی و ایجاد بستر مناسب برای سرمایهگذاری از جمله اقداماتی است که میتواند به رونق اقتصاد شهری کمک کند. اما کلید طلایی بهبود اقتصاد شهر، استفاده از سرمایه های خرد مردم در فعالیت های اقتصادی و سهیم کردند مردم در سود حاصل از چنین فعالیت های شهریست. در عین حال، شفافیت مالی و برنامهریزی دقیق در هزینهکرد منابع نیز نقش مهمی در کسب اعتماد عمومی و کارآمدی مدیریت شهری دارد. شهری که نظارت مردمی و اقتصادی پویا داشته باشد، احتمالا قادر خواهد بود خدمات بهتر و باکیفیتتری به شهروندان ارائه دهد.
یادداشت کوتاه: اسماعیل تیموری دانشجوی دکترای مدیریت اطلاعات و دانش
یکی از شاخصهای مهم توسعهیافتگی هر شهر، میزان توجه آن به حقوق و نیازهای افراد دارای معلولیت است. مناسبسازی فضاهای شهری نه صرفاً یک اقدام عمرانی، بلکه نشانهای از نگاه انسانی در مدیریت شهری محسوب میشود. پیادهروهای استاندارد، رمپهای مناسب در ساختمانهای عمومی، ایستگاههای حملونقل قابل دسترس و مبلمان شهری سازگار با نیازهای افراد کمتوان، به این شهروندان امکان میدهد تا با استقلال بیشتری در زندگی اجتماعی حضور داشته باشند. تجربه شهرهای موفق نشان میدهد که طراحی شهری اگر از ابتدا با نگاه «دسترسپذیری برای همه» انجام شود، نه تنها برای معلولین بلکه برای سالمندان، کودکان و حتی خانوادهها نیز مفید خواهد بود. در چنین شرایطی شهر به فضایی تبدیل میشود که همه شهروندان بدون تبعیض از امکانات آن بهرهمند میشوند.
یادداشت کوتاه: اسماعیل تیموری دانشجوی دکترای مدیریت اطلاعات و دانش
سلامت شهروندان ارتباط مستقیمی با کیفیت فضاهای شهری دارد. شهری که در آن فضاهای عمومی ایمن، پارکهای مناسب، مسیرهای پیادهروی و امکانات ورزشی در دسترس باشد، به طور طبیعی به ارتقای سلامت جسمی و روحی جامعه کمک میکند. در بسیاری از شهرهای پیشرو، مدیریت شهری تلاش میکند سبک زندگی فعال را در میان مردم تقویت کند و شهروندان را به تحرک بیشتر در زندگی روزمره تشویق نماید. ایجاد محیطهای شهری که پیادهروی و دوچرخهسواری را تسهیل کند، یکی از مهمترین ابزارهای ارتقای سلامت عمومی است. همچنین برنامههای فرهنگی و اجتماعی میتوانند در ترویج توجه به سلامت و فعالیت بدنی نقش مؤثری داشته باشند. بدیهی است که افزایش سلامت عمومی ممکن است باعث کاهش بسیاری از بیماری ها و حتی کاهش آمار فوت و افزایش طول عمر افراد شود. همچنین ورزش و بهبود سلامت عمومی، ممکن است باعث بهبود روحیات افراد شده و شهری با نشاط و بدون بیماری های روحی را به وجود آورد؛ شهری بدون درگیری، شهری با صورت های خندان. در نهایت، شهری را می توان موفق دانست که سلامت شهروندان را به عنوان یکی از ارکان اصلی پیشرفت پایدار در نظر بگیرد.
یادداشت کوتاه: اسماعیل تیموری دانشجوی دکترای مدیریت اطلاعات و دانش
نیاز به تولید محتوا در شرایط بحران بویژه جنگ یک ضرورت اجتناب ناپذیر برای انتقال پیام است، در واقع پلی است بین نسل ها که آیندگان ببینند، بخوانند، بشوند و بدانند که در تاریخ ظالم و مظلومان دچار چه سرنوشت متفاوتی می شوند که ظلم همیشه محکوم به شکست است و ظالم نابود می شود. در جنگ تحمیلی سوم آمریکای جنایتکار با همدست تبهکار خود بر طبل وحشیگیری خود می کوبند و صدای رسواییشان همه عالم را فرا گرفته است.
دبیرستان مشهور ایرانشهر ،گرگان اگرچه برخی اسناد تأسیس آن را به سال ۱۲۹۹خ نسبت میدهند اما در آن دوران با نام مدرسه سعادت فعالیت داشت تا آنکه در سال ۱۳۱۴خ نام ایرانشهر به خود گرفت و حالا نود سال از آن موضوع می گذرد البته ساختمان آشنا و قدیمی ایرانشهر در سال ۱۳۱۷خ به بهره برداری رسید و پیش از آن محل دبیرستان در باغ سرهنگ چپق ابتدای کوی ویلا قرار داشت سپس به مکان کنونی منتقل گردید اگرچه از ابتدای انقلاب نام ایرانشهر از فهرست مدارس گرگان خارج شد اما هرگز تابلوی سردر مدرسه و پیشانی ساختمان آن تغییر نکرد و هنوز هم همگان این دبیرستان را با نام ایرانشهر میشناسند. در طول نه دهه فعالیت رسمی ایرانشهر، چهره های بزرگ و نخبگان متعددی از این دبیرستان با سابقه فارغ التحصیل شدند که مشهورترین آنها استاد فقید موسیقی رسمی و سنتی ایران محمدرضا لطفی ، احمدشاملو شاعر بزرگ معاصر است شبیر دائمی از دانش آموختگان دبیرستان ایرانشهر و فعالان مطرح رسانه ای و فرهنگی شهر گرگان در این نوشتار به موضوع مهمی اشاره دارد که به اتفاق میخوانیم :
