در میان انبوه جمعیتی که از نخستین ساعات روز برای بدرقه پیکر رهبر شهید در خیابان‌های مشهد گرد آمده بودند، صحنه‌هایی از دلدادگی، اشک، سکوت و وداع رقم خورد که هر کدام روایتی از اندوه مردم بود. اما در میان همه این تصاویر، صدای هق‌هق دختری که از حوالی ترمینال مشهد تا مسیر حرکت خودرو حامل پیکر، بی‌وقفه می‌گریست و جملاتی آمیخته با حسرت و طلب بخشش را بر زبان می‌آورد، نگاه‌ها را بیش از هر چیز به خود معطوف کرد.
هنوز خودرو حامل پیکر رهبر شهید به آرامی در میان سیل جمعیت حرکت کرده که صدایی از پشت خودرو به گوش می‌رسید؛ صدایی شکسته، خسته و آمیخته با گریه. دختری جوان، با چهره‌ای که اشک امانش را بریده بود، خود را به خودرو می‌رساند، دستانش را بر بدنه آن می‌کوبید و با همه توان فریاد می‌زد؛ فریادی که بیش از آنکه بلند باشد، از عمق جان برمی‌آمد.
«بابا… غلط کردم… بابا ما را ببخش… بابای مهربانم… دیگر قول می‌دهم گول نفوذی‌ها را نخورم… بابا جانم… بلند شو… بابا جانم… غلط کردم…»
اشک، واژه‌هایش را می‌شکست. هر جمله چند بار در میان هق‌هق‌هایش نیمه‌تمام می‌ماند و دوباره از سر گرفته می‌شد. گویی نمی‌خواست حتی برای لحظه‌ای رشته سخنش با رهبر شهید قطع شود. برای او، خودرو حامل پیکر، تنها یک خودرو نبود؛ آخرین فرصت گفت‌وگو با کسی بود که او را «بابا» خطاب می‌کرد.
صبح مشهد، رنگ دیگری داشت. خیابان‌ها از ساعت‌ها پیش مملو از مردمی شده بود که هر یک به شیوه‌ای اندوه خود را ابراز می‌کردند. صدای صلوات با نوحه در هم می‌آمیخت، پرچم‌ها بر فراز دست‌ها آرام تکان می‌خورد و نگاه‌ها، تنها یک مسیر را دنبال می‌کرد؛ مسیر عبور پیکر رهبر شهید.
برخی قرآن بر سر گرفته بودند، برخی دست بر سینه ایستاده بودند و گروهی تنها در سکوت اشک می‌ریختند. در میان این سکوت و سوگواری، هق‌هق‌های دختر جوان، بار دیگر سکوت را می‌شکست.
هر بار که خودرو اندکی از او فاصله می‌گرفت، با شتاب خود را به آن نزدیک می‌کرد. دستانش را بر بدنه خودرو می‌گذاشت، گویی می‌خواست آخرین پیوند خود را حفظ کند و دوباره با صدایی که از شدت گریه می‌لرزید، می‌گفت:
«بابا… ما را ببخش… بابا جان… دیگر قول می‌دهم…»
رهگذران و عزادارانی که در نزدیکی او بودند، لحظه‌ای نگاهشان از خودرو به او دوخته می‌شد. شماری بی‌اختیار اشک می‌ریختند، برخی دست بر صورت می‌گذاشتند و عده‌ای نیز در سکوت، تنها نظاره‌گر این صحنه بودند. در آن لحظات، صدای دختر جوان، بخشی از فضای سوگواری شده بود؛ صدایی که در میان نوحه‌ها و صلوات‌ها، به روشنی شنیده می‌شد.
مسیر از حوالی ترمینال مشهد ادامه داشت و او همچنان بی‌وقفه همراه خودرو حرکت می‌کرد. خستگی، ازدحام جمعیت و گرمای هوا، هیچ‌کدام نتوانسته بود از گام‌هایش بکاهد. اشک‌هایش پایان نداشت و هر چند قدم، دوباره رو به خودرو می‌گفت:
«آقا… نفهمیدم… بابا جانم… ببخش اگر حرف نفوذی‌ها را پذیرفتم… ببخش اگر نفهمیدم… بابا جانم…»
جمله‌هایش کوتاه بود، اما اندوهی که در آنها موج می‌زد، بسیاری را متأثر می‌کرد. صدایش از میان جمعیت عبور می‌کرد و به گوش کسانی می‌رسید که شاید او را نمی‌دیدند، اما گریه‌اش را می‌شنیدند.
در طول مراسم، صحنه‌های فراوانی از ابراز احساسات مردم ثبت شد؛ پدرانی که فرزندان خود را بر دوش گرفته بودند تا آخرین وداع را ببینند، مادرانی که زیر لب دعا می‌خواندند، سالمندانی که با تکیه بر عصا خود را به مسیر رسانده بودند و جوانانی که اشک‌ریزان، خودرو حامل پیکر را همراهی می‌کردند.
با این حال، روایت دختر جوانی که رهبر شهید را «بابا» خطاب می‌کرد و با دستان لرزان بر خودرو می‌کوبید، یکی از ماندگارترین صحنه‌های این بدرقه بود؛ صحنه‌ای که در آن، واژه‌ها در برابر اشک رنگ می‌باختند و هق‌هق‌های ممتد، روایتگر اندوهی بود که در قاب هیچ تصویر و در قالب هیچ جمله‌ای به تمامی نمی‌گنجید.
آن روز در مشهد، خیابان‌ها تنها مسیر عبور یک کاروان تشییع نبودند؛ صحنه وداع میلیون ها انسانی بودند که هر یک به زبان خود، از فقدانی بزرگ سخن می‌گفتند. در میان همه آن صداها، صدای دختری که با تکرار «بابا… غلط کردم…» اشک می‌ریخت، به یکی از ماندگارترین روایت‌های این بدرقه تبدیل شد.
از تردید تا حرم؛ روایت زنی که اشک، رسالت خبری و راه هم‌سفرش شدند.
مشهد آن روز، چهره همیشگی خود را نداشت. خیابان‌ها از نخستین ساعت‌های صبح، آرام‌آرام رنگ دیگری به خود گرفته بودند؛ خیابان‌هایی که نه محل عبور خودروها، بلکه مسیر حرکت میلیون ها انسانی شده بودند که از گوشه‌وکنار شهر،استان‌ها کشورها و حتی قاره های دیگر، خود را به مراسم تشییع رهبر شهید رسانده بودند. صدای قدم‌ها، زمزمه دعا، صلوات، نوحه‌هایی که از بلندگوها به گوش می‌رسید و پرچم‌هایی که گاه بر دوش مردم و گاه بر فراز خیابان‌ها در باد تکان می‌خورد، فضای متفاوتی را رقم زده بود.
در میان این جمعیت، هر چهره داستانی داشت و هر نگاه، روایتی ناگفته را با خود حمل می‌کرد.
در همان ساعات ابتدایی، هیچ‌کس با اطمینان از نقطه آغاز مراسم سخن نمی‌گفت. خبرها پی‌درپی میان مردم جابه‌جا می‌شد. عده‌ای از ترمینال به عنوان مبدأ یاد می‌کردند و گروهی دیگر، فرودگاه را نخستین ایستگاه مراسم می‌دانستند. هر چند دقیقه، خبری تازه دهان‌به‌دهان می‌چرخید و جمعی را به سمتی روانه می‌کرد.
در میان این تردیدها، زنی با تلفن همراهی در دست، آرام قدم در مسیر گذاشت؛ نه برای انجام یک مأموریت سازمانی و نه با مأموریتی از سوی رسانه‌ای خاص. تنها انگیزه‌اش این بود که لحظه‌هایی را ثبت کند که احساس می‌کرد بخشی از حافظه جمعی یک ملت خواهند شد.
او دیگر خبرنگار نبود؛ اما عادت سال‌ها روایتگری هنوز در وجودش نفس می‌کشید.
هر چند قدم یک‌بار، تلفن همراهش را بالا می‌آورد؛ گاهی عکس می‌گرفت و گاهی فیلم. میان اشک‌هایی که بی‌اختیار بر گونه‌هایش جاری می‌شد، تلاش می‌کرد قاب‌هایی را ثبت کند که شاید تنها چند ثانیه دوام داشتند؛ پیرمردی که عصازنان خود را به جمعیت رسانده بود، مادری که دست کودک خردسالش را محکم گرفته بود، جوانانی که بی‌وقفه مسیر را طی می‌کردند و زنانی که زیر آفتاب داغ تابستان ایستاده بودند و بی‌صدا اشک می‌ریختند.
هر قاب، روایت مستقلی بود؛ روایتی که شاید هیچ‌گاه در رسانه‌ای منتشر نمی‌شد، اما برای او ارزش ثبت شدن داشت.
گاهی در دل خود می‌گفت:
«دیگر کسی منتظر انتشار این تصاویر نیست…»
اما هنوز این جمله در ذهنش کامل نشده بود که صدایی آرام از درونش پاسخ می‌داد:
«ثبت کن… بعضی تصویرها برای خبر نیستند؛ برای تاریخند.»
همین جمله، تردید را کنار می‌زد و دوباره تلفن همراهش را مقابل چشمانش قرار می‌داد.
با نزدیک‌تر شدن به محدوده ترمینال، نشانه‌های بیشتری دیده می‌شد. حضور نیروهای انتظامی و امنیتی، خودروهای امدادی و مسیرهای مشخص‌شده برای عبور جمعیت و نگاه‌های منتظر مردمی که ساعت‌ها در گرما ایستاده بودند، نشان می‌داد اتفاق اصلی به همین محدوده نزدیک است.
در آن میان، نکته‌ای بیش از همه جلب توجه می‌کرد؛ صبوری مردم.
با وجود ازدحام، کمتر کسی بی‌تابی می‌کرد. بطری‌های آب دست‌به‌دست میان مردم می‌چرخید. عده‌ای سالمندان را همراهی می‌کردند. جوان‌ترها راه را برای کودکان باز می‌کردند و هر جا کسی از شدت گرما یا خستگی از حرکت بازمی‌ماند، چند نفر بی‌درنگ به کمکش می‌رفتند.
همین همدلی، خیابان را به چیزی فراتر از یک مسیر تشییع تبدیل کرده بود.
در همین هنگام، دختربچه‌ای از میان جمعیت بیرون آمد. نفسش به شماره افتاده بود و بدون آنکه مقدمه‌ای بگوید، روبه‌روی زن ایستاد.
«خانم… گفتن بیام صداتون کنم… الان حضرت آقا میان…»
فرصتی برای پرسیدن نبود.
دخترک همان‌قدر ناگهانی که آمده بود، در میان انبوه جمعیت ناپدید شد.
او ماند و جمله‌ای که هنوز نمی‌دانست چه کسی آن را به دختر سپرده است.
قدم‌هایش را تندتر کرد.
موج جمعیت هر لحظه تغییر شکل می‌داد. گاهی راه باز می‌شد و چند ثانیه بعد، دوباره فشرده می‌شد. صدای بی‌سیم نیروهای امنیتی، درخواست‌های مکرر برای حفظ نظم و نگاه‌هایی که به یک سمت دوخته شده بود، نشان می‌داد لحظه اصلی نزدیک است.
چند دقیقه بعد، خود را کنار میله‌های سبزرنگی دید که مسیر عبور اصلی را از دیگر بخش‌های خیابان جدا می‌کرد.
در آن محدوده، بیشتر حاضران مرد بودند و او تنها زن آن بخش به شمار می‌رفت.
هنوز تلفن همراهش را برای ثبت تصاویر بالا آورده بود که یکی از نیروهای حفاظت، با لحنی آرام اما قاطع، از او خواست محل را ترک کند.
«برو پایین… اینجا نباش.»
جمله کوتاه بود؛ اما برای او، معنایی فراتر از یک تذکر داشت.
چند قدم عقب رفت.
اشک، این بار دیگر مجالی برای پنهان شدن نداشت.
با این حال، تلفن همراه همچنان در دستش باقی ماند؛ گویی نمی‌خواست حتی یک لحظه از آنچه در برابرش رخ می‌داد، ثبت‌نشده بماند.
چند لحظه بعد، صدای حرکت خودرو در خیابان پیچید.
جمعیت، بی‌اختیار، به موجی واحد تبدیل شد.
خودروی حامل پیکر رهبر شهید با سرعتی آرام از میان مردم عبور می‌کرد. بسیاری دست‌ها را به نشانه وداع بالا برده بودند. برخی زیر لب دعا می‌خواندند، برخی اشک می‌ریختند و گروهی تنها در سکوت، عبور خودرو را ت
ماشا می‌کردند.
او نیز همراه جمعیت به حرکت درآمد.
نه برای آنکه جای بهتری پیدا کند؛ بلکه چون موج مردم، راه دیگری باقی نگذاشته بود.
ازدحام هر لحظه بیشتر می‌شد.
در میانه همین فشار جمعیت، کفش‌هایش از پا بیرون آمد.
برای لحظه‌ای تلاش کرد برگردد، اما امکانش نبود.
خم شدن در آن ازدحام، خطر زمین خوردن داشت و ایستادن، حرکت میلیون ها نفر را مختل می‌کرد.
کفش‌ها در میان سیل جمعیت گم شدند و او ادامه راه را با پاهای برهنه آغاز کرد.
آسفالت داغ، سنگفرش‌های خیابان و لبه‌های تیز جدول‌ها، مسیر را دشوارتر می‌کرد.
با هر چند قدم، سوزش پاهایش بیشتر می‌شد و تاولی شکل گرفت.
اما نه او تنها بود و نه خستگی فقط سهم او بود.
پیرمردی با پای باندپیچی‌شده همچنان راه می‌رفت. مادری کودکش را در آغوش گرفته بود و زن میانسالی که عصا به دست داشت، با کمک دو نفر دیگر قدم برمی‌داشت.
در آن مسیر، عشق و علاقه میان همه تقسیم شده بود؛ همان‌گونه که اشک و امید نیز میان همه مشترک بود.
وقتی گنبد حرم در دوردست نمایان شد، تصور می‌کرد پایان راه نزدیک است.
اما درهای بسته، پایان دیگری را پیش رویش گذاشت.
در گوشه‌ای از میدان نشست.
بطری آبی را که از میان جمعیت به دستش رسیده بود، باز کرد و اندکی آب روی پاهای زخمی‌اش ریخت.
نه برای درمان.
فقط برای آنکه اندکی از سوزش راه کم شود.
سرش پایین بود که صدای عبور چند خودروی شیشه‌دودی، سکوت میدان را شکست.
خودروها بی‌وقفه از مقابل جمعیت عبور کردند و به سمت پارکینگ حرم رفتند.
مردی که در نزدیکی او ایستاده بود، بی‌آنکه نگاهش را از خودروها بردارد، آرام گفت:
«دیدی؟ یکی از آن ماشین‌ها پیکر حضرت آقا و شهدا را حمل می کرد.»
او چیزی نگفت.
فقط سرش را بالا آورد و خودروهایی را نگاه کرد که آرام از میدان دور می‌شدند.
تلفن همراهش را دوباره روشن کرد و آخرین تصاویر آن روز را ثبت کرد؛ روزی که دیگر برای او یک مأموریت خبری نبود، بلکه سفری بود از تردید به یقین؛ سفری که در آن، راه، اشک، مردم و ثبت لحظه‌ها، معنایی تازه پیدا کرده بودند.
شاید آن تصاویر هرگز روی خروجی هیچ رسانه‌ای قرار نگیرند، اما در حافظه تلفن همراه زنی باقی خواهند ماند که در یکی از شلوغ‌ترین روزهای نه تنها مشهد بلکه تمام دنیا، تنها با یک گوشی موبایل، دلِ بی‌قرار و پاهایی زخمی، تلاش کرد سهم خود را از روایت تاریخ ادا کند.
زهرا قزلسفلی-تیرماه 1405
